Smart Contract là gì? Cách hoạt động của hợp đồng thông minh

Khi tham gia tìm hiểu về đồng tiền kỹ thuật số Ethereum hoặc các dự án ICO chắc chắn bạn sẽ nghe nhắc đến rất nhiều đến khái niệm Smart Contract (Hợp đồng Thông minh). Vậy Smart Contract là gì và ứng dụng trong các dự án này ra sao? Ở bài viết này Tài Chính Hiệu Quả sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về khái niệm này.

Bitcoin đã đặt ra những nền tảng cơ bản cho việc thiết lập hợp đồng thông minh trên Blockchain hay gọi tắt là “Smart Contract Blockchain”. Tuy nhiên, nó vẫn chưa thể thỏa mãn mọi yêu cầu về hợp đồng thông minh. Chỉ đến khi Ethereum và Smart Contract Ethereum xuất hiện thì ý tưởng smart contract mới được phổ biến đến cho mọi người dùng, cung cấp cho ta thêm một phương thức mới để thiết lập hợp đồng.

Smart Contract là gì?

Hợp đồng thông minh (Smart Contract) là một thuật ngữ mô tả khả năng của một hệ thống máy tính sử dụng công nghệ blockchain để tự hình thành các điều khoản và thực hiện các thỏa thuận. Toàn bộ quy trình của hợp đồng thông minh được hoàn thành tự động mà không cần sự can thiệp từ bên ngoài.

Các điều khoản của hợp đồng thông minh tương đương với hợp đồng pháp lý và được ghi lại bằng ngôn ngữ máy tính. Mục tiêu chính của hợp đồng thông minh là cho phép hai bên không xác định thực hiện giao dịch hoặc hợp tác trên Internet mà không cần thông qua trung gian. Khái niệm hợp đồng thông minh lần đầu tiên được đề cập bởi Nick Szabo vào năm 1993, người bị buộc tội đứng sau mạng Bitcoin. Ông gọi những chương trình máy tính tự động này để thực thi các điều khoản của hợp đồng.

Ngoài ra, việc sử dụng hợp đồng thông minh loại bỏ nhu cầu đối với các bên trung gian, giúp giảm đáng kể chi phí hoạt động.

Mỗi blockchain có một phương pháp triển khai hợp đồng thông minh khác nhau, ví dụ trên Cosmos có WASM, Polkadot có ink!,… Trong đó nổi bật nhất vẫn smart contract chạy trên máy ảo của Ethereum (Ethereum Virtual Machine – EVM).

Cách hoạt động của Smart contract

Nói một cách đơn giản, hợp đồng thông minh giống như một chương trình xác định. Nếu các điều kiện nhất định được đáp ứng, hợp đồng thông minh sẽ thực hiện một nhiệm vụ cụ thể. Do đó, các hệ thống hợp đồng thông minh thường tuân theo câu lệnh “if … then …”.

Trên Ethereum, khi người dùng (địa chỉ) tương tác với nhau, các hợp đồng thông minh chịu trách nhiệm thực hiện và quản lý các hoạt động xảy ra trên blockchain. Bất kỳ địa chỉ nào không phải là hợp đồng thông minh được gọi là tài khoản bên ngoài (EOA). Do đó, hợp đồng thông minh sẽ được kiểm soát bởi máy tính, và EOA sẽ được kiểm soát bởi người dùng.

Smart Contract Ethereum bao gồm một mã hợp đồng và hai khóa công khai:

• Khóa công khai thứ nhất là khóa do người tạo hợp đồng cung cấp.
• Khóa còn lại đại diện cho chính hợp đồng, khóa này có vai trò như một mã định danh kỹ thuật số duy nhất cho mỗi Smart Contract.

Smart Contract được triển khai thông qua giao dịch blockchain và chúng chỉ được kích hoạt khi một Tài khoản độc lập (EOA) hoặc các Smart Contract khác call chúng. Tuy nhiên, kích hoạt đầu tiên luôn từ phía EOA (người dùng).

Tại sao cần phải có Smart Contract?

Bạn đi qua một khu nhà hoặc một siêu thị lớn, và bạn sẽ thấy một số máy bán hàng tự động. Những chiếc máy này thực hiện nhiệm vụ bán hàng hóa cơ bản, chẳng hạn như nước đóng chai, bánh ngọt hoặc gói đồ ăn nhẹ, hoàn toàn tự động.

Bạn bỏ 20.000 đồng vào máy, bấm nút chọn chai nước tăng lực, sau đó với một tiếng nổ là bạn có thể lấy được chai nước này. Mọi thứ được thực hiện một cách nhanh chóng. Khi bạn nhập số lượng và bấm nút chọn mặt hàng muốn mua, nó sẽ cung cấp mặt hàng cho bạn miễn là bạn cung cấp đủ số lượng hợp lệ. Bạn đã đạt được một thỏa thuận đơn giản, hay nói cách khác, một hợp đồng đơn giản.

Toàn bộ điều này diễn ra nhờ một chương trình nhỏ (hợp đồng đơn giản) được mã vào máy trước khi thực hiện:

> if money received == 20.000

> && the button pressed is “Red Bull”

> then release Red_Bull

Đoạn mã đơn giản này hoạt động như một loại hợp đồng tự động. Nó quy ước các điều khoản và tự động thực thi các điều khoản đó.

Ứng dụng của Smart Contract trong Crypto

Theo ông Jerry Cuomo, phó chủ tịch về công nghệ Blockchain của công ty IBM, tin rằng Smart Contract – hợp đồng thông minh có thể sử dụng trong nhiều trường hợp, từ dịch vụ tài chính, chăm sóc sức khỏe đến bảo hiểm. Dưới đây là một số ví dụ về các ứng dụng của nó:

Sử dụng cho các cuộc Bầu cử

Thao túng kết quả bầu cử là rất khó, nhưng vẫn có thể xảy ra, nhưng không bao giờ có thể thao túng các hợp đồng thông minh. Vì phiếu bầu được bảo vệ bởi sổ cái, nó cần được giải mã và cần có quyền truy cập đủ mạnh để truy cập nó. Thực tế là không ai có quyền lực như vậy trong blockchain.

Sử dụng cho các nhà quản lý

Blockchain không chỉ cung cấp một sổ cái đáng tin cậy, mà còn loại bỏ những rủi ro nhờ vào một hệ thống tự động, minh bạch và chính xác. Thông thường, hoạt động kinh doanh thường không phải lúc nào cũng thuận lợi do phải đợi sự đồng thuận hay giải quyết các vấn đề bên ngoài và nội bộ. Sổ cái Blockchain sẽ giải quyết việc này.

Vào năm 2015, Tập đoàn Trust & Clearing (DTCC) đã sử dụng một sổ cái Blockchain để lưu trữ thông tin về tài sản chứng khoán trị giá 1.500 nghìn tỷ USD, đồng nghĩa với 345 triệu giao dịch.

Logistics

Chuỗi cung ứng trong bất kì doanh nghiệp nào đều là một hệ thống kéo dài và gồm nhiều bộ phận khác nhau. Mỗi bộ phận đều có những công việc nhất định, mà phải làm tuần tự. Và phải được ghi lại để khi xảy ra phát sinh còn biết vấn đề ở đâu

Đây là một quá trình dài hơi và kém năng suất, nhưng với Smart Contract thì mỗi bộ phận tham gia đều có thể theo dõi tiến trình công việc để từ đó hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn. Smart contract bảo đảm tính minh bạch trong điều khoản hợp đồng, chống gian lận.

Nó còn có thể cung cấp cho ta khả năng giám sát quá trình cung ứng nếu như được tích hợp chung với Mạng lưới vạn vật kết nối bằng Internet (Internet of Things).

Dịch vụ y tế

Với Smart Contract thì hồ sơ bệnh lý của người bệnh sẽ được mã hóa và lưu trữ trên Blockchain với một khóa riêng, chỉ những người có khóa đó mới có thể truy cập vào xem hồ sơ được. Đồng thời các hóa đơn cho các cuộc phẫu thuật được lưu trữ trên Blockchain và được tự động chuyển cho bên bảo hiểm. Sổ cái cũng có thể được sử dụng trong việc quản lý chăm sóc y tế, ví dụ như giám sát thuốc men, kết quả xét nghiệm và quản lý các nguồn cung y tế.

Bên cạnh đó Smart contract còn có vô vàn ứng dụng khác, ví dụ như trong quản lí, dịch vụ ngân hàng, bảo hiểm, bất động sản, ……..

Ưu điểm và nhược điểm của Smart Contract

Đầu tiên, Smart Contract tận dụng ưu điểm của công nghệ blockchain đó là hoạt động tự động và không bị quản lý giám sát bởi bất cứ một cơ quan tập trung nào, điều này có thể giúp hạn chế các vấn đề can thiệp của con người trong các hoạt động và làm tăng sự minh bạch cho ứng dụng.

Quá trình được thực hiện hợp đồng được tự động không cần trung gian bên thứ ba. Hợp đồng được tạo và xác nhận bởi chính người dùng. Do đó nó xóa bỏ những nguy cơ đến từ bên thứ ba.

Smart Contract được mã hóa trên một cuốn sổ cái chung và chia sẻ trên toàn mạng lưới, do đó, nó không thể bị thất lạc. Blockchain sẽ đảm bảo sự an toàn cho hợp đồng bằng các công nghệ mật mã học. Các Smart Contract hoạt động như các tài khoản nhiều chữ ký, do đó, nó chỉ được kích hoạt khi có một tỷ lệ phần trăm nhất định người được yêu cầu đồng ý. Các bản sao của hợp đồng không thể bị sửa đổi và được lưu trữ trên mọi nút trên mạng vì vậy, không một hacker nào có thể đe dọa đến chúng trừ khi hắn có năng lực hoặc tài nguyên áp đảo toàn bộ mạng lưới (và rất khó xảy ra).

Ngoài ra, do được thực hiện tự động trên các ngôn ngữ lập trình, vì vậy hợp đồng thông minh giúp tiết kiệm rất nhiều chi phí trong quá trình vận hành và hoạt động. Nó không cần duy trì bởi bên thứ 3, không cần trung gian phán xử tranh chấp. Các Smart Contract cũng hoạt động với tốc độ nhanh hơn rất nhiều với các hợp đồng truyền thống, do loại bỏ được rất nhiều thủ tục phức tạp cũng như những vấn đề nảy sinh với hợp đồng truyền thống. Nó cũng chính xác hơn, tránh được các lỗi thường thấy khi soạn thảo hợp đồng truyền thống.

Tuy nhiên, vấn đề gì cũng có hai mặt, Smart Contract vẫn có nhược điểm.

Đầu tiên đó là tính pháp lý, đây là nhược điểm nói chung của công nghệ blockchain. Bởi trên blockchain, bạn sẽ không được bảo vệ quyền lợi khi xảy ra lỗi phát sinh. Pháp luật của đa số các nước hiện nay chưa có các quy định trong vấn đề quản lý Smart Contract. Ngoài ra, dù cho có quy định đi chăng nữa thì các Smart Contract được thực hiện trên mạng lưới tự động vì vậy, dù có được phân xử bởi tòa án hoặc các cơ quan pháp luật thì cũng rất khó có một tác động nào diễn ra trên blockchain được.

Thứ hai, chi phí triển khai và trình độ triển khai của người dùng trên mạng lưới sẽ yêu cầu rất lớn. Bởi, nếu muốn tạo ra được một hợp đồng chặt chẽ, các lập trình viên phải rất am hiểu về lĩnh vực và các trường hợp có thể xảy ra đối với hợp đồng. Ngoài ra chi phí về cơ sở hạ tầng cho mạng lưới cũng sẽ phức tạp hơn rất nhiều.

Cuối cùng là các rủi ro về tính riêng tư. Do blockchain là dữ liệu công khai do đó, khi bạn để lộ một số thông tin nhạy cảm trên hợp đồng chắc chắn sẽ dẫn đến những trường hợp rắc rối.

Lời kết

Thật an toàn khi nói rằng các Smart Contract đã có tác động lớn đến thế giới tiền điện tử và chúng chắc chắn đã thay đổi không gian blockchain. Mặc dù người dùng cuối có thể không trực tiếp tương tác với các hợp đồng thông minh, nhưng các hợp đồng này có thể tạo cơ sở cho một loạt các ứng dụng trong tương lai, từ dịch vụ tài chính đến quản lý chuỗi cung ứng.

Nói tóm lại, hợp đồng thông minh và blockchain có tiềm năng thay đổi hầu hết mọi khía cạnh của xã hội chúng ta. Nhưng chúng ta cần chờ xem liệu những công nghệ đột phá này có thể vượt qua nhiều trở ngại để áp dụng hàng loạt hay không.

Đánh giá hữu ích?

Nguồn bài viết: Smart Contract là gì? Cách hoạt động của hợp đồng thông minh

source https://taichinhhieuqua.com/smart-contract-la-gi/